Komend voorjaar presenteert Kunsthal Rotterdam Flowers Forever. Met meer dan tweehonderd objecten uit de kunst, design, mode en wetenschap biedt deze tentoonstelling voor het eerst in Nederland een uitgebreid cultuurhistorisch overzicht van de bloem. Flowers Forever toont hoe bloemen uitgroeiden van mythische en religieuze iconen tot statussymbolen, handelswaar en schakels in het mondiale ecosysteem. Zeven hoofdstukken laten zien hoe bloemen in onze cultuur zijn verankerd als dragers van rituelen, emoties en ideeën en bieden je een verrassende blik op de rol van bloemen in onze samenleving.
Direct bij binnenkomst word je ondergedompeld in de reusachtige installatie Calyx van de Britse kunstenaar Rebecca Louise Law (1980). Het werk, dat bestaat uit ruim honderdduizend aaneengeregen droogbloemen, vormt een zintuiglijke ruimte en nodigt je uit om tot rust te komen en de tijd te nemen voor een moment van verstilling en reflectie.
(Boven)natuurlijke schoonheid
Bloemen symboliseren binnen verschillende religieuze tradities verlichting, zuiverheid en het paradijs, terwijl ze in oude Griekse mythes staan voor goddelijkheid en transformatie. In de tentoonstelling zijn objecten en schilderijen te zien die deze mythes verbeelden, waaronder het alom bekende verhaal van de mythologische figuur Narcissus, naar wie ook de bekende voorjaarsbloem is vernoemd.
Wetenschap
Botanische tekeningen en herbariums uit de 18e en 19e eeuw illustreren hoe nauw kunst en wetenschap verbonden zijn. Het hedendaagse werk Of Palimpsests and Erasure van de Nederlandse kunstenaar patricia kaersenhout (1966) onthult de verborgen lagen van kennis en geschiedenis. Aan de hand van grote, kleurrijke wandtapijten bevraagt kaersenhout hoe we natuur en erfgoed zien, bewaren en doorgeven. Met dit werk reageert de kunstenaar op het botanische boek Metamorphosis insectorum Surinamensium (1705) van Maria Sibylla Merian, dat eveneens te zien is in de tentoonstelling. Merian’s gedetailleerde tekeningen van Surinaamse insecten, bloemen en planten maakten haar wereldberoemd, maar minder bekend is dat haar kennis grotendeels afkomstig was tot slavernij gedwongen lokale en Afrikaanse vrouwen.
Waardevolle handelswaar
Flowers Forever belicht daarnaast hoe bloemen in de Westerse kunst steeds belangrijker worden, vooral in de 17e-eeuwse stillevens, waar ze rijkdom en status symboliseerden. Met de tulpenmanie in Nederland wordt de handel in bloemen in de 17e eeuw voor het eerst een omvangrijke speculatieve business. De Britse kunstenaar Anna Ridler (1985) brengt de invloed van de beursfluctuaties op verrassende wijze naar voren in haar video-installatie Mosaic Virus (2019): op drie schermen is in een time-lapse te zien hoe de groei en bloei van een tulp wordt beïnvloed door de wisselende koers van de Bitcoin. Hoewel bloemen ons overal omringen, toont de Britse kunstenaar Tracey Bush (1964) dat we vaak sneller een reclame-uiting herkennen dan een specifieke bloemsoort. In haar kleurrijke collages transformeert ze verpakkingen van bekende producten tot de contouren van een paardenbloem, madeliefje en een klaproos.
Politieke lading
Bloemen staan vaak symbool voor verandering en protest en verschijnen veelal in adellijke wapenschilden en nationale symbolen. De tentoonstelling presenteert verschillende cartoons en politieke affiches. Ook de Canadese kunstenaar Kapwani Kiwanga (1978) gebruikt bloemen om sociale kwesties aan te kaarten. In het werk The Marias toont ze in een gele ruimte twee papieren weergaven van de pauwenbloem. De zaden van deze bloem droegen tot slaaf gemaakte Afrikaanse vrouwen verborgen in hun haar met zich mee als middel om een ongewenste zwangerschap af te breken. Het werk maakt op indringende wijze voelbaar hoe, in dezelfde periode waarin Victoriaanse vrouwen papieren bloemen vouwden als onschuldig tijdverdrijf, anderen juist genoodzaakt waren bloemen te gebruiken als een laatste vorm van overleving en verzet.
Technologie
Ook is er werk te zien van Studio DRIFT. Meadow is een omgekeerd landschap dat bestaat uit mechanische bloemen die zich openen en sluiten. De installatie verwijst naar de vergankelijkheid van de steeds veranderende seizoenen en natuurlijke groeiprocessen. Meadow is het resultaat van DRIFTs onderzoek naar hoe een levenloos object veranderingen kan nabootsen die karakter en emoties uitdrukken. De Franse kunstenaar Miguel Chevalier (1959) nodigt je met zijn interactieve installatie Extra Natural uit in een virtuele tuin, waar hij verschillende zaden en bloemen digitaal tot leven brengt. Zijn kleurrijke creaties bewegen met je mee wanneer je door de ruimte loopt.
Samenwerking
De tentoonstelling Flowers Forever is geïnitieerd door Kunsthalle München in samenwerking met Kunsthal Rotterdam.
Publicatie
Bij de tentoonstelling Flowers Forever verschijnt de Nederlandstalige catalogus Flowers Forever. Bloemen in Kunst en Cultuur. Vanaf 27 maart te koop in de Kunsthalwinkel en online in de Kunsthalshop.
Pers
